Nâng cao hiệu quả hoạt động của quỹ Đầu tư phát triển địa phương tại Việt Nam

Nâng cao hiệu quả hoạt động của quỹ Đầu tư phát triển địa phương tại Việt Nam 01/04/2022 17:57:00 97

Cỡ chữ:A- A+
Tương phản:Giảm Tăng

Nâng cao hiệu quả hoạt động của quỹ Đầu tư phát triển địa phương tại Việt Nam

01/04/2022 17:57:00

 

- Đơn vị chủ trì: Ban Quản lý khoa học và Hợp tác quốc tế

- Chủ nhiệm nhiệm vụ: ThS. Phạm Tiến Đạt

- Năm giao nhiệm vụ: 2020/Mã số: 2020-43

 

1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu

Quỹ Đầu tư phát triển địa phương (ĐTPTĐP) là quỹ được Nhà nước thành lập với mục tiêu kết hợp, vừa đảm bảo hỗ trợ ngân sách Nhà nước trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội (KTXH) tại các địa phương, vừa đảm bảo khả năng duy trì và mở rộng nguồn tài chính. Hiệu quả hoạt động của quỹ được đánh giá dựa trên cơ sở xem xét các đóng góp về KTXH đối với địa phương (nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng, cải thiện đời sống người dân, xoá đói, giảm nghèo...), bên cạnh đó là khả năng mở rộng hoạt động cho vay, đầu tư, khả năng sinh lời của vốn cũng như kiểm soát các rủi ro về mặt tài chính. Tuy nhiên, khi đánh giá hiệu quả hoạt động, tiêu chí phát triển KTXH sẽ được xem xét trước, bởi theo quy định, quỹ này hoạt động “không vì mục tiêu lợi nhuận” và mục đích chính là hỗ trợ việc thực hiện các mục tiêu KTXH.

Quỹ ĐTPTĐP được thí điểm thành lập tại thành phố Hồ Chí Minh năm 1996, đến cuối năm 2020 đã có 44 địa phương thành lập quỹ (chiếm 70% tỉnh, thành phố) trên phạm vi cả nước. Trong đó, số dư nguồn vốn hoạt động của hệ thống quỹ là 34.814 tỷ đồng, gấp 5 lần so với năm 2007, tổng lợi nhuận toàn hệ thống quỹ là 1.321 tỷ đồng, tăng gấp 4 lần so với năm 2007. Các quy định về tổ chức thành lập, điều lệ hoạt động, quy định về quản lý tài chính đã được ban hành và sửa đổi đầy đủ, kịp thời làm cơ sở pháp lý cho việc hoạt động và quản lý của quỹ. Ngoài ra, tại các địa phương cũng ban hành các văn bản hướng dẫn hoạt động của quỹ ĐTPTĐP phù hợp với pháp luật và chính sách địa phương.

Sự ra đời của các quỹ này giúp chính quyền địa phương khắc phục được các khó khăn về cung cấp vốn dài hạn, về phát triển thị trường và các định chế tài chính phi ngân hàng, tạo động lực cho các nhà đầu tư thuộc các thành phần kinh tế đầu tư vào các dự án phát triển kết cấu hạ tầng. Đồng thời, các quỹ hoạt động hiệu quả cũng giúp chính quyền các địa phương nâng cao tính chủ động trong các hoạt động đầu tư khi quyết định được đưa ra trên cơ sở bám sát với tình hình thực tế, định hướng các chiến lược, mục tiêu phát triển KTXH cụ thể tại địa phương trong từng giai đoạn. Các dự án được đầu tư từ quỹ ĐTPTĐP tập trung vào các lĩnh vực giao thông, y tế, nhà ở xã hội, nước sạch, vệ sinh môi trường... đã góp phần giúp các địa phương cải thiện chất lượng hạ tầng, nâng cao đời sống cho người dân. Bên cạnh đó, việc quản lý tài chính hiệu quả đã giúp một số quỹ duy trì, bổ sung và phát triển nguồn vốn, mở rộng khả năng đầu tư, cho vay.Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động quỹ ĐTPTĐP cũng gặp phải một số hạn chế như:

(i) Nguồn vốn hoạt động thấp, một số quỹ tại các địa phương chưa bố trí đủ vốn điều lệ tối thiểu theo quy định. Hiện có 4 Quỹ có số vốn điều lệ chưa đạt 100 tỷ đồng, chưa đảm bảo đủ theo yêu cầu của Nghị định định 138. Số quỹ chưa đủ 300 tỷ đồng theo quy định của Nghị định 147 (có hiệu lực từ ngày 05/02/2021) là hơn 20 quỹ. Việc không huy động đủ vốn điều lệ dẫn đến hạn chế trong việc thực hiện các hoạt động cho vay đầu tư.

(ii) Hoạt động chưa đa dạng, tập trung cho vay dự án, chỉ một số Quỹ có nguồn lực để triển khai nghiệp vụ đầu tư. Hoạt động cho vay chiếm tỷ lệ cao với khoảng 80% tổng số vốn giải ngân, chỉ một số quỹ như: Công ty Đầu tư tài chính Nhà nước thành phố Hồ Chí Minh, quỹ đầu tư phát triển Bình Dương, Đồng Nai... là có hoạt động cho vay hiệu quả. Các hoạt động bảo lãnh, nhận quản lý vốn uỷ thác vẫn chưa được triển khai.

(iii) Nguồn vốn hoạt động của các quỹ chủ yếu từ ngân sách Nhà nước, chưa huy động được nhiều từ bên ngoài. Có tới 23/44 (chiếm 52,2%) quỹ không huy động được vốn, tỷ lệ vốn huy động bình quân của các quỹ này chỉ chiếm khoảng 20%, trong khi giới hạn cho phép (kỳ vọng đạt được) là nguồn vốn này gấp 6 lần vốn chủ sở hữu.

(iv) Tỷ lệ nợ xấu ở mức cao của một số quỹ chưa được xử lý dứt điểm, hoạt động đầu tư trực tiếp chưa được đẩy mạnh, cơ chế trích lập dự phòng rủi ro cho vay, đầu tư bộc lộ những thiếu sót.

Trong giai đoạn 2021 - 2030, phát triển cơ sở hạ tầng tiếp tục là một trong ba đột phá chiến lược phát triển KTXH của Việt Nam, các địa phương cũng tích cực trong việc huy động vốn nhằm đáp ứng nhu cầu của địa phương, nhất là trong bối cảnh nguồn vốn từ ngân sách trung ương bị giới hạn. Do vậy, việc nghiên cứu đề tài “Nâng cao hiệu quả hoạt động của quỹ Đầu tư phát triển địa phương tại Việt Nam” là rất cần thiết, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn cao.

2. Mục tiêu nghiên cứu

Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của các quỹ ĐTPTĐP trên khía cạnh quy định pháp lý và tổ chức hoạt động.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của Đề tài: hiệu quả hoạt động của các quỹ ĐTPTĐP tại Việt Nam.- Phạm vi nghiên cứu của Đề tài: Tập trung nghiên cứu hiệu quả của hoạt động của các quỹ ĐTPTĐP các khía cạnh: Hiệu quả KTXH đối với địa phương (đóng góp vào nâng cao thu nhập, xoá đói, giảm nghèo, nâng cao chất lượng đời sống tinh thần); hiệu quả về tài chính (hoạt động đầu tư, hoạt động huy động vốn, chỉ tiêu tài chính ROA, ROE, tỷ lệ nợ xấu).

4. Kết quả nghiên cứu

(1) Đề tài đã làm rõ các vấn đề lý luận cơ bản về hiệu quả hoạt động của quỹ ĐTPTĐP như: Khái niệm, các giải pháp nâng cao, các chỉ tiêu đánh giá và các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của Quỹ ĐTPTĐP. Qua phân tích kinh nghiệm của các nước như Trung Quốc, Pháp, Ấn Độ, Columbia, Tunisia, Đề tài đã rút ra một số bài học kinh nghiệm cho Việt Nam: (i) Các quỹ ĐTPTĐP tại các quốc gia có tổ chức, hoạt động được hoàn thiện theo từ mức thấp lên cao, từ đơn giản đến đa dạng; (ii) Khuôn khổ pháp lý cho việc ra đời, vận hành của Quỹ cần được ban hành, sửa đổi đầy đủ, kịp thời; (iii) Bản thân các quỹ nên là “vốn mồi” để đồng tài trợ cho các dự án; (iv) Công tác đào tạo, nâng cao trình độ nhất là trình độ về quản lý tài chính, quản lý dự án đầu tư cho các công chức thực hiện được chú trọng.

(2)Đề tài đã đánh giá hiệu quả hoạt động của các quỹ ĐTPTĐP tại Việt Nam trên khía cạnh KTXH và các chỉ tiêu tài chính. Qua đó chỉ ra các kết quả đạt được và tồn tại, hạn chế đối với hiệu quả hoạt động của các quỹ. Đồng thời cũng làm rõ các nguyên nhân dẫn đến các tồn tại, hạn chế nêu trên bao gồm: (i) Mô hình quản lý Quỹ thiếu tính linh hoạt, địa vị pháp lý và tổ chức bộ máy chưa được quy định một cách thống nhất; (ii) Việc huy động vốn (bao gồm vốn điều lệ, vốn vay) của một số quỹ còn hạn chế, chủ yếu vẫn là vốn từ NSNN cấp; (iii) Hoạt động đầu tư chủ yếu vẫn là cho vay, trong khi các hoạt động đầu tư góp vốn liên doanh, liên kết, nhận uỷ thác còn hạn chế; (iv) Công tác quản lý điều hành, tranh tra, giám sát còn hạn chế, đội ngũ cán bộ có kinh nghiệm trong lĩnh vực tài chính, đánh giá dự án còn hạn chế.

(3) Trên cơ sở xem xét bối cảnh quốc tế và trong nước ảnh hưởng đến sự phát triển của các quỹ ĐTPTĐP cũng như định hướng phát triển hệ thống các quỹ trong thời gian tới. Đề tài đề xuất 8 nhóm giải pháp quan trọng nhằm thúc đẩy hiệu quả hoạt động của quỹ ĐTPTĐP trong thời gian tới, bao gồm: (i) Hoàn thiện khung khổ pháp luật; (ii) Nâng cao tính chủ động trong hoạt động; (iii) Bổ sung đầy đủ vốn điều lệ, đa dạng các hình thức huy động vốn, chú trọng thu hút vốn từ khu vực tư nhân; (iv) Tăng cường hoạt động đầu tư trực tiếp và góp vốn với các doanh nghiệp; (v) Quy định mức lãi suất gần hơn với thị trường, hạn chế nợ xấu; (vi) Nâng cao năng lực quản lý, vận hành, quản trị rủi ro của các Quỹ; (vii) Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra; (viii) Đẩy mạnh hoạt động quản lý vốn ủy thác và tư vấn đầu tư tài chính.

Bình chọn

Điểm bình chọn
0 / 5
Tổng 0 lượt bình chọn
5
0%
4
0%
3
0%
2
0%
1
0%