Chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

Chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài 01/04/2022 17:34:00 279

Cỡ chữ:A- A+
Tương phản:Giảm Tăng

Chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

01/04/2022 17:34:00

- Đơn vị chủ trì: Viện Chiến lược và Chính sách tài chính

- Chủ nhiệm nhiệm vụ: ThS. Ngô Thanh Bình

- Năm giao nhiệm vụ: 2020 Mã số: 2020-15

 

1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) ngày càng khẳng định vị trí của mình trong cơ cấu nền kinh tế Việt Nam song nhìn chung vẫn chưa đạt được như kì vọng. Điều này xuất phát từ việc liên kết giữa khu vực doanh nghiệp trong nước với khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài còn rất hạn chế, cụ thể hiện nay mới chỉ có khoảng từ 14-15% doanh nghiệp tư nhân có khách hàng là các doanh nghiệp FDI đang hoạt động tại Việt Nam. Các doanh nghiệp FDI mới chỉ có 26,6% đầu vào được mua tại Việt Nam, trong đó, một tỷ lệ đáng kể là mua từ chính các doanh nghiệp FDI khác.

Nghị quyết 50-NQ/TW của Bộ Chính trị về định hướng hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030 đã chỉ ra một trong những hạn chế của hoạt động đầu tư nước ngoài là “Liên kết, tương tác với các khu vực khác của nền kinh tế thiếu chặt chẽ, hiệu ứng lan toả về năng suất và công nghệ chưa cao” và đề ra nhiệm vụ, giải pháp trong thời gian tới là “Xây dựng cơ chế khuyến khích, ưu đãi thoả đáng để tăng liên kết giữa đầu tư nước ngoài và đầu tư trong nước, các lĩnh vực cần ưu tiên thu hút; phát triển cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị, góp phần nâng cao giá trị gia tăng nội địa, sức cạnh tranh của sản phẩm và vị trí quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu. Khuyến khích chuyển giao công nghệ và quản trị cho doanh nghiệp Việt Nam”; “Nâng cấp, hoàn thiện quy định của pháp luật về công nghiệp hỗ trợ, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo. Hỗ trợ doanh nghiệp trong nước kết nối với doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ, dần tiến tới tự chủ công nghệ và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu”. Chính vì vậy, việc nghiên cứu đánh giá đề tài “Chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài” có tính cấp thiết cả về tính lý luận và thực tiễn.

2. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là nghiên cứu thực trạng chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài để từ đó đề xuất các giải pháp thúc đẩy chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận và thực tiễn về chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

4. Kết quả nghiên cứu

(1) Đề tài đã khái quát được một số vấn đề lý luận về chuỗi liên kết bao gồm: Khái niệm, phân loại các hình thức liên kết kinh doanh, vai trò của việc phát triển các chuỗi liên kết, chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Theo đó, liên kết kinh doanh là các kết nối giữa doanh nghiệp đa quốc gia và các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước nhằm thúc đẩy nhanh quá trình chuyển giao công nghệ giữa đối tượng thứ nhất sang đối tượng thứ hai. Liên kết kinh tế không chỉ mang lại những lợi ích to lớn cho các bên liên quan về vấn đề kinh tế mà liên kết còn có thể coi là nhân tố không thể thiếu cho sự tăng trưởng và phát triển bền vững của các doanh nghiệp và của nền kinh tế nói chung.

(2) Đề tài đã khảo nghiệm kinh nghiệm quốc tế thúc đẩy chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Malaysia, Na Uy, Singapore, Anh, Braxin, Nam Phi…và rút ra được một số bài học cho Việt Nam: (i) Chính sách khuyến khích doanh nghiệp FDI liên kết với các doanh nghiệp trong nước với ba cách tiếp cận gồm: cung cấp các ưu đãi, hỗ trợ về tài chính cho các doanh nghiệp FDI đối với các chi phí phát sinh trong việc hỗ trợ phát triển các doanh nghiệp địa phương; có điều khoản ràng buộc, quy định trách nhiệm của các doanh nghiệp FDI trong tăng cường tỷ lệ nội địa hóa và tăng cường liên kết, hợp tác với các doanh nghiệp nội địa khi đàm phán; thuyết phục nhà đầu tư nước ngoài coi quốc gia mình là một địa bàn đầu tư chiến lược; (ii) Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp FDI với các chương trình hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nội địa, hỗ trợ tài chính, tín dụng, phân tích khoảng cách kỹ thuật, thương mại so với yêu cầu của đối tác, kế hoạch nâng cấp năng lực của doanh nghiệp, hỗ trợ tư vấn kỹ thuật, công nghệ, hỗ trợ nâng cao kỹ năng chất lượng nguồn nhân lực…

(3) Đề tài phân tích thực trạng chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đem lại lợi ích to lớn cho các doanh nghiệp nội như tăng doanh thu, lợi nhuận, cải thiện năng lực sản xuất, nâng cao trình độ khoa học cũng như trình độ quản lý vận hành. Trong bối cảnh nền kinh tế chính trị thế giới có nhiều biến động như hiện nay thì xét về dài hạn nếu nền sản xuất trong nước của quốc gia nhận đầu tư phát triển sẽ là lợi thế rất lớn giúp chính các doanh nghiệp FDI có thể tiếp cận nguồn nguyên liệu đầu vào nhanh chóng, tiết kiệm chi phí vận chuyển và có tính ổn định cao hơn. Vì vậy, cả doanh nghiệp nội và các doanh nghiệp FDI trong thời gian qua đã có những động thái, hoạt động nhằm tăng cường mối liên kết kinh doanh với nhau. Tuy nhiên, đề tài cũng chỉ ra một số một số tồn tại, hạn chế nói chung của chuỗi liên kết này như: (i) Doanh nghiệp nội chưa đáp ứng yêu cầu hợp tác kinh doanh của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; (ii) Các doanh nghiệp cung cấp nội địa thường gặp khó khăn trong khẳng định mình, tham gia vào các chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia, các doanh nghiệp FDI; (iii) Thiếu hụt thông tin thị trường, nhu cầu của các đối tác khiến chuỗi liên kết giữa 2 khu vực doanh nghiệp này chưa thể phát triển mạnh; (iv) Chất lượng nguồn nhân lực (nhân lực chuyên môn và nhân lực quản trị, điều hành) là một yếu tố chính kìm hãm khả năng liên kết, hợp tác giữa doanh nghiệp nội và doanh nghiệp FDI; (v) Dung lượng thị trường chưa đủ lớn, đầu ra chưa được đảm bảo là một trong yếu tố khiến các doanh nghiệp nội không sẵn sàng để làm lớn giảm đi khả năng kết nối với các doanh nghiệp FDI; (vi) Các chính sách hỗ trợ thúc đẩy chuỗi liên kết chưa đầy đủ và chưa đủ mạnh: bao gồm các chính sách hỗ trợ phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ và các chính sách tạo động lực cho các bên thực hiện liên kết.

(4) Đề tài đưa ra các giải pháp thúc đẩy chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Các đề xuất được chia làm ba nhóm chính nhằm tác động lần lượt tới nhu cầu, năng lực của các bên trong chuỗi liên kết và tạo điều kiện thuận lợi cho liên kết hình thành và phát triển gồm: (i) Nhóm giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực nhằm đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.. Ngoài ra, hỗ trợ kỹ thuật, công nghệ, kỹ năng quản lý, vận hành doanh nghiệp, hỗ trợ nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cũng là những giải pháp được đề tài đề xuất; (ii) Nhóm giải pháp khuyến khích các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài liên kết với các doanh nghiệp trong nước, cụ thể là các ưu đãi, hỗ trợ khi thực hiện liên kết hay là các cam kết về tăng tỷ lệ nội địa hóa để hưởng các ưu đãi đầu tư hấp dẫn; (iii) Nhóm giải pháp khác như phát huy vai trò của các trung tâm xúc tiến thương mại, các tổ chức hiệp hội ngành nghề trong việc kết nối giữa doanh nghiệp FDI với các doanh nghiệp trong nước;  xây dựng và hoàn thiện hệ thống thống kê, cơ sở dữ liệu công nghiệp hỗ trợ nhằm tăng cường thúc đẩy kết nối giữa các nhà cung cấp nội địa với các doanh nghiệp FDI; xây dựng các khu công nghiệp tập trung để tạo cụm liên kết ngành.

 

 

Bình chọn

Điểm bình chọn
0 / 5
Tổng 0 lượt bình chọn
5
0%
4
0%
3
0%
2
0%
1
0%